Wat is natuurinclusieve landbouw?

Je bent hier: Wat is natuurinclusieve landbouw?

Natuurinclusieve landbouw; Een ecologisch houdbare vorm van voedselproductie. Het maakt gebruik van wat de natuur op, om en onder het bedrijf te bieden heeft (het ‘natuurlijk kapitaal’), versterkt de biodiversiteit op en rond het boerenland en belast de natuur zo min mogelijk .

 

Een klein stukje voorgeschiedenis

De huidige agrarische bedrijfsvoering is over het algemeen gericht op concurrentie op de wereldmarkt. Een markt, waarin prijzen met name bepaald worden door een beperkt aantal inkoopcombinaties. Veelal vertaalt zich dat in een hoge productie per hectare, met een maximale kostenefficiëntie. De keerzijde van deze aanpak leidt echter in toenemende mate tot maatschappelijke discussie, omdat het milieu, de natuur, de bodem, de omgeving en de agrarische ondernemer zelf, erdoor onder druk komen te staan.

Er is behoefte aan nieuwe denkrichtingen en werkwijzen die bijdragen aan een gezonde omgeving voor het milieu, de bodem, de natuur en voor de agrarische ondernemer zelf. Natuurinclusieve landbouw is één van de richtingen die hieraan kan bijdragen. Natuurinclusieve landbouw is een weg om de landbouw ook ecologisch robuuster te maken, met aandacht voor een veilige en hoogwaardige voedselproductie met minder milieudruk, meer aandacht voor de kwaliteit van het landschap, water en verbetering van de biodiversiteit.

Doel van het programma Natuurinclusieve landbouw

Het doel van de provincie Noord-Holland is om de tuinbouw (i.e. ook de bollenteelt), akkerbouw en (melk)veehouderij in 2030 natuurinclusief te laten zijn. Dat wil zeggen dat de grondgebonden landbouw bijdraagt aan het behouden en versterken van biodiversiteit, bodemvruchtbaarheid en waterkwaliteit in en om haar landbouwbedrijven. Wij zijn ervan overtuigd dat elke agrarische ondernemer in staat gesteld moet worden om bij te dragen vanuit de kracht van zijn of haar eigen bedrijf. Om die reden willen we goede voorbeelden stimuleren en anderen uitdagen om een bijdrage te leveren door te leren van de goede voorbeelden. Dit doen wij door binnen het programma Natuurinclusieve landbouw te werken aan kennisdeling, het stimuleren van (keten)innovatie, het ondersteunen van gebiedsinitiatieven en het bouwen aan een stevig netwerk.

Werkwijze programma Natuurinclusieve landbouw

Voor de uitvoering van het programma Natuurinclusieve landbouw is voor  2018/2019 een programmabudget van € 750.000 beschikbaar. We gaan de beschikbare middelen inzetten om de hierboven genoemde aanbevelingen uit het rapport van de Natuur- en Milieufederatie Noord-Holland, grotendeels uit te voeren. Zie ook dit rapport: Eindrapport Living Lab NIL Provincie

Kennis

Om tegemoet te komen aan de aanbevelingen 1, 3 en 6 investeren we in kennis. Door het stimuleren van praktijkgerichte cursussen voor boeren, die in studiekringen van elkaar leren met begeleiding van experts. Daarnaast kan worden ingezet op een verandering in het aanbod van het bestaande agrarische onderwijs. Een voorbeeld van een kennisproject is Bodemcoaches, een project van het agrarisch collectief Water, Land en Dijken. Dit project is ontstaan tijdens een pitch op het Groen Kapitaal-congres in 2016 en mede met financiële ondersteuning van de provincie mogelijk gemaakt. Inmiddels is eerste fase afgerond en zijn 14 bodemcoaches opgeleid. In 2018 zijn er 5 kenniscafés georganiseerd:

Daarnaast is er 6 keer een boer-burger workshop en diner bij de boer op het erf georganiseerd in 2018.

Netwerk

Om tegemoet te komen aan de aanbevelingen 4 en 5 willen we het netwerk faciliteren. Koplopers staan er vaak alleen voor en er vindt nog onvoldoende kennisdeling plaats over goede voorbeelden. Daarom wordt ingezet op het versterken van netwerken, zowel binnen bestaande structuren als LTO-Noord, Greenports, netwerken in het veenweidegebied, marktpartijen zoals CONO en Friesland Campina en nieuwe structuren.

In 2018 heeft LTO Noord onder haar leden een enquête uitgevoerd. In totaal gaf 96% aan in bodembeheermaatregelen, 89% in waterbeheermaatregelen en 91% in biodiversiteitsbeheer maatregelen te investeren. Percepties van ondernemers op investeringen in keteninnovaties binnen het natuurinclusieve verdienmodel lopen uiteen.  Ondernemers die zich richtten op de (biologische) nichemarkt zijn positief gestemd. Ondernemers die gericht zijn op de exportmarkt ervaren in mindere mate dat ‘natuurinclusief’ een kans biedt voor het merk of reputatie van het bedrijf. Het concept natuurinclusieve landbouw schrikt deze groep ondernemers af doordat de natuurinclusieve bedrijfsvoering veelvuldig wordt gekoppeld aan biologische landbouw of landbouw binnen o.a. Natura2000 beheereenheden. Dit belemmerd kenniskruisbestuiving met betrekking tot duurzaam agrarisch bodem, water en biodiversiteit-beheer tussen de gangbare en biologische landbouw.

Om op gebiedsniveau inzicht te verschaffen waar en welke investeringen in kennis, geld, wet- en regelgeving nodig zijn voor de opschaling en draagvlakvergroting van natuurinclusieve verdienmodellen gaat LTO Noord de samenwerking aan met de 13 Noord-Hollandse LTO Noord-afdelingen, agrarische collectieven, Greenport Noord-Holland Noord, Milieufederatie Noord-Holland en de provincie Noord-Holland. Ook maken zij onderdeel uit van het samenwerkingsverband Deltaplan Biodiversiteitsherstel landelijk gebied.

Op het Groen Kapitaal congres in december 2018 ondertekenden veel Noord-Hollandse maatschappelijke partijen dat zij zich voor Natuurinclusieve landbouw wilden inzetten. Inmiddels hebben zij een uitwerking opgesteld onder de titel Deltaplan Biodiversiteitsherstel Noord-Holland waarin een onderdeel voor de landbouw in Noord-Holland is uitgewerkt. Dit plan is overhandigd door deze maatschappelijke partijen als inbreng voor de nieuwe collegeperiode 2019-2023.

Keteninnovatie

Om tegemoet te komen aan de aanbevelingen 2 en 7 onderzoeken wij de mogelijkheden om keteninnovaties te stimuleren. Bijvoorbeeld dat consumenten meer direct via de boer hun producten kunnen bestellen.  Het gaat hier om nieuwe verdienmodellen, zoals korte ketens, maar ook om keteninnovatie bij grotere ketens voor export (TOPLIJN melk van FrieslandCampina is daar een voorbeeld van). Denk daarbij aan directere relaties tussen producent en consument, maar ook aan toegevoerde waarde via keurmerken en labels.

Innovatie

Voor 2019 wil de provincie 3 innovatie instrumenten inzetten om de agrarische sector te verleiden zich meer te verdiepen in Natuurinclusieve landbouw:

  1. Circo track maart 2019:
  2. Hackathon  17, 18 en 19 juni: Het doel van de Hakathon – Boer en Business in Balans, ‘natuurlijk doen we het samen’ is om vanuit aanwezige kennis van experts, studenten, wetenschappers, techneuten etc. praktische en innovatieve oplossingen te vinden voor Natuurinclusieve Landbouw problemen uit de dagelijkse praktijk van ondernemers. Oplossingen moeten praktisch toepasbaar en realistisch haalbaar (o.a. betaalbaar) zijn voor de agrarische ondernemer. Verder willen wij met de Hakathon verschillende partijen verbinden en hen elkaar te laten inspireren door praktijkgerichte oplossingsrichtingen/producten. Bouwen aan een NIL netwerk ‘ecosysteem’.
  3. GO!N-H september 2019: dit is het acceleratieprogramma van de provincie Noord-Holland voor start-ups en MKB-ers. GO!-NH helpt ondernemers om hun idee door te ontwikkelen zodat zij met hun innovatieve oplossingen de markt kunnen bestormen.

Gebiedstrajecten

Deels vanuit aanbeveling 3, maar ook vanuit onze wens om de biodiversiteit, bodemvruchtbaarheid en waterkwaliteit in het landelijk gebied te vergroten, willen wij natuurinclusieve landbouw stimuleren in gebiedstrajecten.

Meer informatie ook te verkrijgen via programmanagers natuurinclusieve landbouw:

Daniëlle Lieuwen lieuwend@noord-Holland.nl en Janny Gerritsen gerritsenj@noord-holland.nl

Volg Groen Kapitaal:

Tekst: Daniëlle Lieuwen en Janny Gerritsen

 

2019-04-11T15:46:11+00:00